SVT: Ruoŧa boa­zoolbmát gillá­jit velnai Tšer­no­by­la dihte

Dál lea gollan 30 jagi das go ovdalaš Sovjetlihtu guovllu Tšernobyl-atomfápmolágádusas dáhpáhuvai lihkuhisvuohta. Lihkuhisvuođas leavvan radioaktiivvalaš cesium váikkuhii delle bohccuide miehtá Sámi, muhto eandalii Ruoŧa Västerbottena ja Jämtlándda guovlluide, gos dat váikkuha vel otnege. Daid guovlluid boazoolbmát fertejit dan dihte velnai biebmat bohccuid ovdal njuovvanáiggi, daningo luonddus lea olu radioaktiivvalaš cesium.

- Mis ii leat iežá vejolašvuohta. Ovdal njuovvanáiggi orru dego livččii eanandoalli. Das lea gitta 60 beaivvi, muitala SVT Sápmái Lars Olov Baer , gii lea boazoolmmái davit Vilhelmina čearus.

Bohccot mat njuvvojuvvojit dálvet, galget bibmojuvvot unnimustá 45 beaivvi ovdal njuovvama ja visot bohccot, mat njuvvojuvvojit guovlluin gos arvá, mannet kontrolla čađa. Maŋemus 30 jagi áigge cesium-logut leat geahpanan beliin, muhto elliin, mat borret lasttaid ja guobbariid, leat alit cesium-logut go ávžžuhuvvo.

Baer lei 20-jahkásaš go Tšernobyl-lihkuhisvuohta dáhpáhuvai.

- Muittán dan dego ivttá beaivvi. Mii leimmet hoigame čorraga gárdái. Dihten juo delle, ahte mii fertejit duššadit gorudiid, go cesium-árvvut ledje nu alladat. Dat lei morašlaš ášši, dajai Baer.

Tšernobylis bohte lihkuhis-vuođa maŋŋel radioaktiivvalaš balvvat Davviriikkaide ja eandalii Ruŧŧii. Ruoŧas šadde njuovvat delle badjel 73 000 bohcco radioaktiivvalašvuođa dihte ja Norggas sullii 18 000. Dát dagahii ruđalaččat dan jagi sullii 117 miljovnna ruvnna vahága. Diibmá Ruoŧa stáhta mávssii 3,2 miljovnna ruvnna buhtadusaid boazoolbmáide Tšernobyl-lihkohisvuođa dagahan vahágiin.

Bohcco gorudat, maid cesium-árvu manná badjel 1 500 bequerella eai heive borramuššan. Diibmá hilgoje guokte goruda cesium-árvvuid dihte ja maŋemus viđa jagi áigge aktiibuot 142.

- Lihkus mii bastit mihtidit árvvuid, nu eat dárbbaš gurastit nu olu biergguid eret, dadjá boazokonsuleanta Sören Långberg , gii mihtida cesium-árvvuid.