Sámedikki lahttu Jan Saijets mielas sámediggi galggalii geavtit lávdegottiid áššedovdamuša buorebut ávkin.
- Lávdegottit leat dehálaččat, go dat buktet áššedovdamuša sámedikki stivrii ja dievasčoahkkimii. Lávdegottiinhan leat viidát olles Suoma sámeguovllu olbmot fárus, dadjá Saijets.
Saijets lea ovdal čohkkan sámedikkis válgabaji 2008-2011. Su mielas lávdegottiid ja stivrra ovttasbargu ii dalle lihkostuvvan.
- Lávdegottit evttohedje dalle buriid áššiid stivrii, muhto dat ii váldán daid vuhtii. Stivrra mearrádusat ledje áibbas earáláganat go maid lávdegoddi evttohii.
Son goitge mieđiha, ahte maid lávdegottiid doaimmaid ja ulbmiliid sáhtálii ođđasit árvvoštallat.
- Ovdamearkkadihte ealáhus- ja vuoigatvuohtalávdegottis leat nu olu fáttát, ahte ii leat vejolaš vuodjut buot áššiide dárkilit. Árbevirolaš ealáhusat, vuoigatvuođat ja birasáššit leat viiddis fáttát. Mu mielas lea dehálaš deattuhit árbevirolaš sámi ealáhusaid, muhto maid eará ealáhusaid, dego mátkeindustriija, mii lea dehálaš máŋgga sápmelažžii, muhto fal dalle go das lea nana ja albma liŋka sámekultuvrii.
Su mielas lea hástáleaddji válljet ovddasteddjiid vai lávdegottiid čohkkehusas boahtá buorre.
- Ráđđádalaimet guhká, muhto mis lei viehka buorre vuoigŋa. Mii oaččuimet lávdegottiide ovddasteaddjiid sierra guovlluin ja giellajoavkkuin. Maiddái sohkabeliid dásseárvu ollašuvai. Válljen lea váttis, vai oažžu daid ovddasteaddjiid vuoiggalaččat. Sáhttet leat evttohasat geat bohtet rivttes guovllus, muhto eai gula rivttes giellajovkui ja dalle dat mielddisbuktá muhtin čuolmmaid.
Saijets lei muđuige duđavaš rahpančoakkáma nuppi beaivái, muhto behtton vuosttaš beaivái.
- Vuoigŋa lei otne buoret go maŋŋebárgga. Maŋŋebárgga stivrra válljen ii lean somá, go ledje riiddut ja boasttoáddejumit. Vaikke ledje čielga áššit, nu orui ahte muhtimat eai hálidan áddet daid. Muhto otná čoahkkimis olles sámediggi čájehii, ahte gal mii bastit ovttasbargat go fal beassat ráfis vuodjut áššiide, son loahpaha.