Álgoálbmotrivttiid guovddáš Gáldu ordne Gulahallan-deaivvademiid maid dán jagi. Deaivvadeamit leat miehtá Sámi ja vuosttaš háve maid Suoma bealde Anáris.
Anára Gulahallama fáddán lea sámi iešidentifiseren. Iešidentifiseren dárkkuha dán oktavuođas juogo oktagas olbmo ipmárdusa das, ahte son lea sápmelaš (individuála) dehe olles sámi álbmoga ipmárdusa das, ahte geat leat sápmelaččat (kollektiiva). Gáldu jođiheaddji Laila Susanne Vars muitala, ahte sii hálide ordnet čoakkáma dán temás, dannego olbmot leat sávvan dan.
- Gáldui leat boahtán sávaldagat Suoma beale Sámis ahte eatgo mii sáhte lágidit dákkár fágačoahkkima dán gelddolaš ja hástaleaddji áššis. Gáldu lea Norggabeale ásahus ja min váldodoaimmat leat Norggabeale sámis, muhto vuoigatvuođat mat gullet iešidentifiseremii, sihke individuála ja kollektiivvalaš bealit das, lea ášši mii gullá olles Sápmái ja buot sápmelaččaide, oaivvilda Vars Lapin Kansa Ságaide .
Vars muitala, ahte Gáldu áigu čohkket dieđuid Anára čoakkámis ja geavtit daid dieđuid doaimmain gos Gáldu čilge makkár čuolmmat leat omd. go lea sáhka álgoálbmogiid oktasaš identitehtas ja identifiseremis vuođđoriektin.
- Lea maid vejolaš ahte dás boahtá juogalágan raporta mii čilge ášši juridihkalaš beliid, earret eará dasa mii guoská kollektiivvalaš identifikašuvnna hárrái, manin lea dat eaktun Ovttastuvvan našuvnnaid (ON) jagi 2007 álgoálbmotjulggaštusas go lea sáhka dan birra geat álgoálbmogat leat, muitala Vars.
Gáldu ilmmuha goas ja gos čoahkkin lágiduvvo sihke sin neahttasiidduin (galdu.no) ja sin Facebook-siiddus.
- Mii eat leat vel mearridan goas dat lágiduvvo, go mii háliidit vuordit ahte ođđa sámediggi galgá boahtit johtui vuos, vai mii beassat singuin maid gulahallat áššis.
Gáldu muitala dieđáhusastis, ahte Gulahallan lea eahpevirggálaš deaivvadanbáiki buohkaide geat leat beroštuvvan sámerivttiin.
- Mihttomearrin buot Gáldu doaimmain lea čalmmustahttit riikkaidgaskasaš álgoálbmotvuoigatvuođaid sisdoalu iešguđetge birrasiin, sihke sámiid gaskkas muhto maiddái eanetloguálbmoga ektui. Mii johttit ja juohkit dieđuid álgoálbmotvuoigatvuođaid birra iešguđet almmolaš ásahusaide Norggas ja mii johttit maid riikkaidgaskasaččat ja doallat logaldallamiid ja semináraid ON vuogádagas jno, oaivvilda Vars.
Diibmá Gáldu lágidii Gulahallama giđđaloddema, duoji ja sámi dearvvašvuođabálvalusa birra. Dán jagi Gáldu Gulahallamat ordnejuvvojit miehtá Sámi ee. maid Álttás ja Divttasvuonas. Gulahallamiid fáddán lea ee. Davviriikalaš Sámesoahpamuševttohus.